آموزش ریاضی

الگوی تدریس 5E بر اساس ساخت گرایی
مقدمه
از نظر طبقه بندی ، روش ساخت گرایی جزء روش های فعال و اکتشافی است که بر تولید ، کنترل و تعمیم دانش تأکید می کند . در فرآیند تدریس ساخت گرایی معلم و همه ی امکانات تسهیل کننده هستند و جزء خدمات آموزشی به حساب می آیند . بنابراین در این روش ، دانش آموز نقش اساسی را ایفا می کند .
هدف :
جستجوی فعالانه فراگیرندگان از طریق فعالیت های گوناگون برای کشف راه حل ها ، مفاهیم ، اصول و قوانین ، یکی از اهداف مهم در این روش است . داشتن روحیه ی کاوشگری برای ایجاد سوال ، طراحی ، اجرا ، ابداع و به دست آوردن جواب ، یکی از ویژگیهای ساخت گرایی است .این الگوی تدریس از گویاترین و کارآمدترین الگوهای تدریس است که در بسیاری از کلاسهای دنیا با موفقیت در حال اجراست .

مراحل اجرای الگو
الگوی تدریس حاضر در 5 مرحله برنامه ریزی و اجرا می شود . مراحل مورد نظر عبارتند از :
1- درگیر شدن(Engaging)
2- کاوش (Exploration)
3- توصیف (explanation)
4- شرح و بسط ( گسترش )(Elaboration)
5- ارزشیابی (Evaluation)
دلیل نامگذاری الگوی تدریس ساخت گرایی به الگوی 5E آغاز شدن هر مرحله با حرف E است .
برای درک بهتر این الگوی تدریس حاضر ، درس حشرات از کتاب علوم اول راهنمایی بر اساس این 5 مرحله آموزش داده می شود .


مرحله اول : درگیر کردن
این مرحله برای جلب توجه کلاس با موضوع مورد آموزش و ایجاد هیجان و انگیزش در فراگیران طراحی شده است . یک سول جالب ، یک داستان نیمه تمام ، یک عکس خوب ، ارائه ی یک فعالیت مناسب علمی و یا ... می تواند مورد استفاده ی معلم قرار گیرد . در آموزش درس حشرات ، معلم برای اجرای این مرحله می تواند در صورتی که امکانات محیطی اجازه می دهد ، به افراد گروه فرصتی بدهد تا در یک مدت زمان تعیین شده در محیط اطراف خود به دنبال جمع آوری حشرات باشند . بچه هایی که در پایان این مدت به کلاس باز می گردند هیجان زده و با انگیزه ی کافی آماده اند تا در ادامه کار با معلم همراه باشند . در صورتی که چنین امکاناتی در اختیار نباشد ، معلم می تواند با پیش بینی که از جلسه ی قبل انجام می دهد از هر گروه بخواهد تا یک نوع حشره با خود به کلاس بیاورند و در غیر اینصورت می تواند تصاویر جالبی از انواع مختلف حشرات را با خود به کلاس بیاورد و یا حداقل از تصاوی کتاب استفاده کند .

مرحله دوم ، کاوش
در این مرحله که مطالعه ی بعد از انگیزه می باشد ، معلم از گروهها می خواهد تا به مشاهده ی حشرات بپردازند . در اینجا مشاهدات دانش آموزان از حشرات می تواند شامل مشاهده ی رفتار و اجزای ساختمان بدن حشرات باشد . همه ی گروهها فعال و به جستجو و مطالعه مشغول هستند . ضمن اینکه از وسایل ساده ای مانند ذره بین و ... نیز استفاده می کنند . در تمام لحظات گروه یادداشت برداری می کند ، اطلاعات خود را از بدن حشرات و رفتار آن یادداشت می کند.
در واقع ایجاد و تقویت هماهنگی مغز و دست در حین کسب تجربه از اهداف مهم این مرحله است . این مرحله به دانش آموزان در ایجاد قالب و چهارچوب فکری برای تشکیل مفاهیم جدید کمک می کند . در این مرحله معلم نقش راهنما دارد .

مرحله ی سوم ، توصیف
در این مرحله معلم باید رشته ی کار را به دست دانش آموزان بدهد . دانش آموزان برای کار و فعالیت انجام شده توضیح منطقی و مستدل ارائه می دهند و به توصیف مشاهدات می پردازند . بین دانش آموزان آغاز می شود . بچه ها سعی می کنند از معلم سوال کنند ولی معلم پاسخ نمی دهد و تلاش می کند با توصیف ، دانش آموز به دنبال نام علمی حشره بگردد .
شاگردان اطلاعاتی را به دست آورده اند . آنها حشرات را پیدا کرده اند ، مشاهده ی دقیق انجام داده اند و مشاهدات خود را توصیف کرده اند . فقط نام های علمی را نمی دانند و معلم باید به عنوان یک راز آن را تا آخر برنامه نگه دارد .

مرحله ی چهارم ، شرح و بسط
بچه ها خوشحال هستند و چون با انگیزه کار را شروع کرده اند ، اطلاعات زیادی به دست آورده اند . آنها به کتابهای مختلف ، دایره المعارف ها ، نرم افزارهای کامپیوتری و ... مراجعه می کنند . معلم فقط به بچه ها راه جمع آوری اطلاعات را یاد می دهد و نشان می دهد که چگونه می توانند خودشان مشکلات را حل کنند . در این مرحله مثال های اضافی و موارد بیشتری درباره ی مفاهیم اصلی درس ارائه می گردد و از دانش آموزان خواسته می شود تا از آموخته ها و یادگیری های قبلی برای گسترش و بسط و تعمیم به دیگر مفاهیم استفاده کنند و به این ترتیب در این مرحله معلم خوشحال است که خود حشره شناس نیست ، لیکن بچه های را برای تلاش بیشتر و بررسی دقیق تر هدایت کرده است .



مرحله پنجم ، ارزشیابی

ارزشیابی مستمر در طول انجام فعالیت و از مرحله اول آغاز شده است . در این مرحله برای ارزشیابی پایانی معلم می تواند از یک روش بسیار جالب استفاده کند . به این صورت که از هر گروه بخواهد گزارش کاملی از رفتار ، ساختمان و ... حشرات توصیف کنند . سپس گزارش را در اختیار گروه دیگر یا حتی کلاس دیگر قرار دهد تا بر اساس توصیفی که از حشره در گزارش شده ، شکل حشره را بکشند .
مسلم است که هر چه توصیف دقیق تر باشد ، نقاشی هم کامل تر است . مثلا اگر در یک نقاشی ، حشره شاخک نداشته باشد ، یعنی توصیف کامل نبوده است . حتی یک نوع خودارزیابی می تواند صورت گیرد و خود گروه بر اساس معیارهای تعیین شده از سوی معلم تشخیص خواهند داد که شکل کشیده شده تا چه حد کامل بوده است و این بستگی به انتظار معلم و نوع ارزشیابی دارد .
به طور کلی اگوی 5E در افزایش سواد علمی در درس ریاضی و دروس دیگر کاربرد دارد و بسیار موفق بوده است .